اين گونه گزارش مىكند : « فلمّا وفّقنى اللّه . . . وساقتنى الاقدار إلى خدمة مولانا . . . القاساني وكان جملة من الاخوان المشتغلين بتحصيل الكمال الطالبين لأسرار حضرة ذي الجمال والجلال شرعوا في قراءة كتاب فصوص الحكم . . . » « 1 » . اگر زيست‌نامه‌اى گويا از قيصرى در دست داشتيم ، مىتوانستيم مسير حركت كاشاني را بر أساس آن روشن سازيم ، امّا اطّلاعاتى كه از زندگى اين شاگرد نامور وى داريم نيز بسيار مختصر است . به نوشتهء زركلى دوران آموزش قيصرى در قونيه سپرى شده وپس از آن ساليانى چند را در مصر گذرانده است « 2 » . امّا بعضي از ديگر مآخذ همچون ريحانة الأدب « 3 » والكنى والألقاب « 4 » أو را يكسر رخت افكنده در مصر دانسته‌اند وبه تحصيل أو در قونيه اشاره‌اى نكرده‌اند . همين ابهام موجود در زندگى قيصرى باعث شده است كه بعضي از معاصران ما ، از استادى كاشاني در قونيه وشام ومصر ياد كنند « 5 » وبعضي ديگر أو را در چهار چوب شهر كاشان نگاه دارند « 6 » . به نظر اين بنده ، اين هر دو احتمال ، از حقيقت دور نيست ، چه عبد الرزّاق مىتوانسته است در سالهاى آغازين قرن هشتم به مصر كوچيده باشد ودست كم تا سال 721 ه . ق در آن مناطق بساط ارشاد گسترانيده وپس از آن به إيران بازگشته باشد . امّا چرا تراجم‌نگاران به اين سفر بلند مدّت اشاره‌اى نكرده‌اند ؟ وچرا أو خود به اين سفر اشاره‌اى نمىكند ؟ آيا قيصرى كه « در جوانى به مصر رفته وسالهاى درازى در آنجا درس خوانده است » « 7 » وبدون شك فصوص را از محضر كاشاني فراگرفته ، پس از مصر به إيران كوچيده ومدّت استفاده أو از كاشاني در إيران سپرى شده است ؟ ويا فصوص را در مصر از أو آموخته است ؟ امّا از سوى ديگر قيصرى پيش از بازگشت به تركيه قطعا مدّتى را در إيران گذرانيده وحدّ أقل قسمتى از سالهاى 724 تا 736 ه . ق را در اين ملك

--> ( 1 ) . بنگريد : مقدمه قيصرى بر شرح فصوص الحكم ص 4 . ( 2 ) . بنگريد : الاعلام ج 2 ص 335 . ( 3 ) . بنگريد : ريحانة الأدب ج 4 ص 501 . ( 4 ) . بنگريد : الكنى والألقاب ج 3 ص 98 . ( 5 ) . بنگريد : مقدّمهء علامه آشتيانى بر شرح فصوص الحكم قيصرى ص 4 . ( 6 ) . بنگريد : دنبالهء جستجو در تصوّف إيران ص 131 . ( 7 ) . بنگريد : مقدمه آقاى دكتر ويليام چيتيك بر نقد الفصوص ص 37 .